Levensgevaarlijke kruisbesmetting via je vieze schoenzolen in het ziekenhuis streng voorkomen

Eva de Vries

Zorgschoenspecialist & Podotherapeut

Hygiëne, Veiligheid & Onderhoud van Zorgschoeisel · 2026-02-15 · 5 min leestijd

Stap 1: Zorg dat je materiaal schoon is en blijft

Dat vieze schoenzolen een gevaar zijn in het ziekenhuis, wist je waarschijnlijk al.

Maar hoe pak je het echt goed aan? Het begint bij de keuze van je schoeisel. De WIP-richtlijn eist dat schoenen op de OK gemaakt zijn van materiaal dat je makkelijk schoonmaakt en desinfecteert.

Denk aan glad leer of kunststof, zonder gaten of naden waar vuil in kan blijven zitten. Een open hiel of sandaal is dus geen optie.

Wat heb je nodig? Een paar stevige, gesloten werkschoenen die voldoen aan de WIP-norm.

Een fles desinfecterende spray, bijvoorbeeld Spray 7 van Vesismin (ongeveer €12 per fles), en een voorraad chloor- of alcoholdoekjes (€5 per pak van 100). Zorg dat je een aparte emmer of bak hebt voor het schoonmaken van je schoenen, die je niet voor andere schoonmaakklussen gebruikt. De totale investering ligt rond de €30-€40, maar het bespaart je een hoop ellende. Een veelgemaakte fout is het kopen van schoenen met een textiel bovenkant.

Die zuigen vocht en bacteriën op en zijn bijna niet goed te desinfecteren. Kies voor gladde materialen. Check ook of de zool stabiel is en geen grove profielen heeft die vuil vasthouden.

Stap 2: Verontreiniging direct en veilig verwijderen

Stel je voor: je hebt net een patiënt geholpen en er zit een spetter bloed op je schoen. Wat nu? Paniek is nergens voor nodig, maar je moet direct handelen.

De richtlijn is helder: bij contaminatie met lichaamsvloeistoffen reinig en desinfecteer je je schoeisel onmiddellijk.

Volg deze stappen:

Ga naar de dichtstbijzijnde wasruimte of schoonmaakpost. Neem je materiaal mee.
Gebruik een chloor- of alcoholdoekje (70% alcohol) om de verontreiniging direct te dekken. Wrijf niet, maar dek af om spatten te voorkomen.
Laat het middel 2 minuten inwerken volgens de gebruiksaanwijzing.
Veeg de plek schoon met een nieuwe, schone doek.

Gooi de gebruikte doek direct in de gesloten afvalbak.
Desinfecteer daarna je handen met handalcohol (minimaal 30 seconden wrijven).

Veelgemaakte fouten: te weinig inwerktijd (minder dan 2 minuten) of het hergebruiken van een doekje. Doe dat niet.

De kosten voor een pak doekjes wegen niet op tegen het risico op een infectie. Tip: Draag altijd een kleine verpakking desinfectiedoekjes in je zak. Zo ben je altijd voorbereid.

Stap 3: Wissel schoenen bij het betreden van een isolatiekamer

Kruisbesmetting tussen afdelingen is een stille moordenaar. Je schoenen kunnen bacteriën meenemen van de ene kamer naar de andere. Vooral bij isolatiekamers (met MRSA of C. difficile) is dit een groot risico.

De oplossing: wissel je schoenen. Zo doe je het:

Zet een paar schone, desinfecteerde schoenen klaar bij de deur van de isolatiekamer.

Gebruik een aparte schoenenmat.
Voordat je de kamer in gaat, trek je je werkschoenen uit en zet je ze op de mat. Doe dit zonder je handen aan de buitenkant van je sokken te raken.
Stap direct op de schone schoenen en loop de kamer in.
Na het verlaten van de kamer, trek je de schoenen uit en desinfecteer je ze direct met een spray of doekje.

Laat ze 5 minuten drogen.
Was je handen grondig.

Veelgemaakte fouten: schoenen uit- en aantrekken met je handen aan de buitenkant, of vergeten de schoenen na het wissel te desinfecteren. Doe dit altijd, ook als je denkt dat het niet nodig is.

Het kost maar een paar minuten extra. Investering: een extra paar schoenen (€50-€70) en een schoenenmat (€20).

Het voorkomt dat je met vieze zolen door het ziekenhuis loopt.

Stap 4: Desinfecteer je schoenzolen periodiek

Zelfs als je voorzichtig bent, hopen bacteriën zich op. Daarom is periodieke desinfectie essentieel.

Dit kan machinaal of chemisch, afhankelijk van je materiaal. Voor machinale desinfectie:

Gebruik een schoenendesinfectieautomaat (€200-€500 voor een instapmodel).
Plaats je schoenen erin en volg de instructies: meestal 10 minuten UV-licht of ozonbehandeling.
Deze methode is ideaal voor schoenen met een harde zool, zoals EVA-materiaal.

Voor chemische desinfectie:

Gebruik een emmer met een desinfectiemiddel op basis van chloor of alcohol.
Verdun het middel volgens de instructies (bijvoorbeeld 1:100 voor chloor).
Laat de schoenen 10 minuten weken, maar niet langer om beschadiging te voorkomen.
Laat ze drogen op een schone, droge plek, weg van direct zonlicht.

Veelgemaakte fouten: te lang weken (kan de zool aantasten) of het verkeerde middel gebruiken (geen azijn, dat werkt niet tegen bacteriën). Check altijd het materiaal van je zool en volg het protocol van je ziekenhuis.

Tip: Wasbare zorgklompen (€15-€25 per paar) zijn een uitkomst. Ze gaan in de was op 60°C en zijn daarna weer brandschoon.

Veelgestelde vragen over schoeisel in het ziekenhuis

Wat zegt de WIP-richtlijn over schoenen in de zorg?

De WIP-richtlijn eist dat schoenen gemaakt zijn van goed te reinigen materiaal, een gesloten bovenkant hebben tegen scherpe voorwerpen, en een antislipzool hebben.

Mag je met ziekenhuisschoenen naar buiten?

Open schoenen of sandalen zijn verboden op de OK en verpleegafdelingen. Nee, de richtlijnen adviseren om schoeisel dat op de OK of verpleegafdeling wordt gedragen nooit buiten het ziekenhuis te dragen.

Hoe desinfecteer je schoenzolen na een isolatiekamer?

Buitenloop je bacteriën op die je vervolgens mee naar binnen neemt. Koop een apart paar voor buiten (€30-€50) en wissel bij de ingang. Gebruik chloordoekjes of alcohol 70%, afhankelijk van het ziekenhuisprotocol en het materiaal van de zool. Bij rubberen zolen is alcohol veiliger; bij EVA kun je chloor gebruiken.

Zijn overschoenen effectief tegen kruisbesmetting?

Laat het middel 2 minuten inwerken en veeg schoon. Nee, het gebruik van schoenhoezen wordt vaak afgeraden.

Hoe vaak moet je zorgschoenen schoonmaken?

Ze hebben geen effect op vloercontaminatie en bij het uittrekken maak je je handen vaak vuil. Beter is om je schoenen te wisselen of direct te desinfecteren. Direct bij zichtbare verontreiniging.

Daarna standaard aan het einde van elke werkweek of volgens lokaal protocol. Een snelle spray met desinfectiemiddel kost maar 30 seconden.

Verificatie-checklist: Ben je klaar om kruisbesmetting te voorkomen?

Gebruik deze checklist om je acties te controleren. Vink elk item af na voltooiing.

✅ Schoenen voldoen aan WIP-richtlijn (gesloten, glad materiaal, antislip).
✅ Desinfectiemiddel en doekjes op voorraad (minimaal €30 investering).
✅ Schoenenwisselprotocol geïmplementeerd voor isolatiekamers.
✅ Periodieke desinfectie ingepland (wekelijks of volgens protocol).
✅ Extra paar schoenen voor buiten aangeschaft (€30-€50).
✅ Handen wassen na elke schoenhandeling (minimaal 30 seconden).

Als je alles kunt afvinken, ben je goed bezig. Vergeet niet om je collega's te informeren en het protocol te delen. Samen houden we het ziekenhuis veilig.