Medische schoenendesinfectiematten op de ziekenhuisafdeling pas echt effectief gebruiken
Je staat in de ziekenhuisgang en ziet een groene mat liggen. Die ene met die ribbels en een laagje vloeistof.
Veel medewerkers lopen er zo overheen, zonder na te denken. Maar zo’n medische schoenendesinfectiemat is pas echt effectief als je hem op de juiste manier gebruikt.
Je voorkomt er ziekenhuisbacteriën mee en houdt afdelingen schoon. In deze handleiding leg ik je in heldere stappen uit hoe je zo’n mat optimaal inzet. Je leert wat je nodig hebt, hoe je hem plaatst en wat je vooral niet moet doen. Klaar om je schoenen én je afdeling veiliger te maken?
De werking van een medische desinfectiemat uitgelegd
Een desinfectiemat werkt eigenlijk heel simpel. Je loopt eroverheen en de ribbels op de mat zorgen dat je schoenzolen worden gereinigd.
Tegelijkertijd neemt de mat vloeistof op, die je schoenen desinfecteert. Het is een combinatie van wrijving en chemische werking.
De vloeistof doodt bacteriën en virussen op je schoenzool. Zo voorkom je dat je ongemerkt vuil meeneemt naar een volgende patiënt. Veel mensen denken dat een kleefmat hetzelfde doet. Een kleefmat is vooral handig om stof en grof vuil te verwijderen.
Een desinfectiemat gaat verder: die doodt micro-organismen. In ziekenhuizen zie je vaak beide naast elkaar.
Eerst een kleefmat, dan een desinfectiemat. Zo ben je dubbel beschermd.
Een goede desinfectiemat is je stille hulpje in de strijd tegen infecties. Gebruik hem slim en je afdeling wordt er veiliger van.
Stap 1: De juiste vloeistof en concentratie kiezen
Je begint met de juiste vloeistof. Zonder goede vloeistof werkt je mat niet.
Kies altijd een geregistreerd breed-spectrum desinfectiemiddel. Dat is goedgekeurd door de ziekenhuishygiënist.
Vraag even na welk merk je ziekenhuis gebruikt. Veel voorkomende merken zijn Velox, Descosept of Mikrozid. Die zijn speciaal ontwikkeld voor medische toepassingen.
De concentratie is cruciaal. Te zwak? Dan doodt het niet genoeg bacteriën. Te sterk?
Dan kan het je schoenen aantasten en is het onnodig duur. Meestal staat de juiste concentratie op de verpakking. Bij Velox is het vaak 1 procent. Bij Mikrozid 0,5 procent.
Meet het af met een maatbeker. Gebruik geen losse bekers; die zijn onnauwkeurig.
Een maatbeker van 100 ml kost ongeveer €3. Tip: vul je mat nooit met water uit de kraan. Daar zitten mineralen in die de mat kunnen verstoppen.
Gebruik gedestilleerd water of de voorgevulde vloeistof van het merk. Dat voorkomt problemen en bespaart je tijd.
Stap 2: De mat strategisch plaatsen op de afdeling
Waar leg je de mat neer? Dat maakt nogal uit.
De beste plek is bij een sluiskamer of overgang naar een kritieke ruimte. Denk aan de ingang van een isolatiekamer, de OK of de medicatiekamer. Zo’n plek heet een hygiënesluis. De mat ligt dan direct voor de deur.
Voor isolatiekamers leg je de mat binnen de sluis. Zo desinfecteer je je schoenen voordat je de kamer inloopt.
Dat voorkomt dat je ziektekiemen verspreidt. Voor de OK leg je vaak een kleefmat vóór de desinfectiemat.
Eerst stof verwijderen, dan desinfecteren. Zo’n combinatie kost ongeveer €150 per set. Zorg dat de mat vlak ligt. Geen opstaande randen.
Leg hem op een stabiele ondergrond. Geen tapijt of oneffen vloer.
Anders glijdt iemand uit. En dat wil je niet. Zorg ook dat de mat niet in de weg ligt. Medewerkers moeten er makkelijk overheen kunnen stappen zonder te struikelen.
Stap 3: De correcte looptechniek over de mat
Hoe loop je over een desinfectiemat? Niet gehaast. De meeste fouten gebeuren omdat mensen te snel lopen.
Je moet minimaal twee tot drie seconden contact maken met de mat. Doe dit: stap op de mat, zet je voet neer, wrijf licht met je voetzool over de ribbels. Doe hetzelfde met je andere voet.
Herhaal dit twee keer. In totaal ben je zo vijf seconden bezig.
Veeg je voetzolen extra langs de ribbels. Dat vergroot het contactoppervlak. Zo neemt de vloeistof beter op en werk je vuil weg. Gebruik geen grove bewegingen; je hoeft niet te springen.
Gewoon rustig en gecontroleerd. Veelgemaakte fout: te snel eroverheen lopen.
Alsof je over een drempel stapt. Dan heb je geen contacttijd en werkt de mat niet. Een andere fout: op de randen lopen.
Daar zit minder vloeistof. Loop midden op de mat.
En draag geschikt schoeisel. Met open schoenen of sandalen werkt het niet goed.
Stap 4: Dagelijks onderhoud en vloeistof verversen
Een desinfectiemat is geen eenmalig ding. Je moet hem dagelijks onderhouden.
Begin elke dag met controleren of de vloeistof nog helder is. Is het troebel? Vervang het meteen. Gebruik een trechter om de oude vloeistof eruit te gieten. Doe dit in een emmer.
Giet het daarna weg volgens de afvalregels. Vul de mat met verse vloeistof tot de aangegeven streep.
Meestal is dat ongeveer 1,5 liter. Te weinig? Dan droogt de mat uit. Te veel?
Dan loop je over de rand. Gebruik een maatbeker om de hoeveelheid te controleren. Kost een paar euro, maar bespaart je een hoop rommel. Maak de mat ook schoon.
Veeg hem elke dag met een doek. Verwijder haren en stof.
Was hem eens per week met een mild schoonmaakmiddel. Laat hem goed drogen voordat je nieuwe vloeistof toevoegt. Zo voorkomt je schimmelvorming. Een onderhoudssetje kost ongeveer €20.
Veelgemaakte fouten bij het gebruik van desinfectiematten
Er zijn een paar fouten die je vaak ziet. De eerste is te snel lopen.
We noemden het al: je moet minimaal twee seconden contact maken. De tweede is een uitgedroogde mat. Dat gebeurt als je de vloeistof niet dagelijks vult. Een uitgedroogde mat werkt niet.
Je schoenen worden niet gedesinfecteerd. Dat geeft schijnveiligheid. Je denkt veilig te zijn, maar bent het niet.
Een andere fout is verkeerde vloeistof gebruiken. Geen gewone schoonmaakmiddelen. Die zijn niet geregistreerd voor medisch gebruik.
Ze kunnen je schoenen aantasten of niet genoeg doden. Controleer altijd het etiket. En leg de mat op de verkeerde plek.
Als hij in een hoek ligt waar niemand komt, heeft hij geen zin. Tips om fouten te voorkomen: hang een briefje op bij de mat.
Schrijf: “Minimaal 3 seconden staan.” Of “Vloeistof dagelijks verversen.” Zo herinner je jezelf en collega’s. En vraag de hygiënist om een keer mee te kijken. Die ziet dingen die jij over het hoofd ziet.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet je op een desinfectiemat staan?
Voor een effectieve werking moet je minimaal twee tot drie seconden contact maken en je voeten licht vegen. Doe je dat niet, dan werkt de mat niet optimaal.
Welke vloeistof gaat er in een medische desinfectiemat?
Meestal wordt een geregistreerd breed-spectrum desinfectiemiddel gebruikt dat is goedgekeurd door de ziekenhuishygiënist. Denk aan Velox of Mikrozid. Gebruik geen huishoudmiddelen. Hoe vaak moet een desinfectiemat ververst worden?
De vloeistof moet dagelijks, of bij zichtbare vervuiling direct, worden vervangen om effectief te blijven.
De mat zelf maak je wekelijks schoon. Werken desinfectiematten echt tegen ziekenhuisbacteriën?
Ja, mits ze correct worden onderhouden en de juiste contacttijd wordt aangehouden door het personeel.
Ze zijn een belangrijk onderdeel van infectiepreventie. Waarom liggen er kleefmatten voor de OK?
Kleefmatten verwijderen droog stof en vuil van de schoenzolen voordat men een steriele ruimte betreedt. Ze werken samen met desinfectiematten voor maximale hygiëne.
Verificatie-checklist
Gebruik deze checklist om te controleren of je alles goed doet. Vink elk punt af na gebruik of controle.
- Is de desinfectievloeistof goedgekeurd door de ziekenhuishygiënist?
- Is de concentratie correct (meestal 0,5-1%)?
- Ligt de mat op een strategische plek, bijvoorbeeld bij een sluiskamer?
- Is de mat vlak en stabiel gelegd?
- Loop je minimaal drie seconden over de mat met lichte wrijving?
- Is de vloeistof dagelijks gecontroleerd en indien nodig vervangen?
- Is de mat wekelijks schoongemaakt?
- Zijn er geen uitgedroogde plekken op de mat?
- Is er een briefje opgehangen met herinneringen voor het personeel?
- Heb je de hygiënist geraadpleegd voor advies?
Als je alle punten kunt afvinken, ben je goed bezig. Je afdeling is veiliger en je schoenen zijn schoon. Zo’n mat is een kleine moeite, maar een groot effect. Aan de slag!