Het voorkomen van pijnlijke statische schokken aan bed met de juiste geaarde zorgklompen
Stel je voor: je staat naast het bed van een patiënt, je tilt ze voorzichtig op en dan – pats! – een harde elektrische schok.
Het doet echt zeer en de patiënt schrikt zich rot. Dit gebeurt vaker dan je denkt, vooral in droge ziekenhuizen waar je veel op linoleum loopt. De oorzaak?
Statische elektriciteit die zich ophoopt in je lichaam en kleding. De oplossing is simpeler dan je denkt: goede, geleidende zorgklompen. Ze voeren die vervelende ladingen direct af naar de grond, zodat je geen pijnlijke ontlading meer voelt. Laten we eens kijken hoe dit precies werkt en wat jij nodig hebt om deze ongemakken te voorkomen.
De oorzaak van statische schokken in de patiëntenzorg
Statische schokken ontstaan door wrijving. Wanneer je loopt op linoleum of tapijt in de gangen van het ziekenhuis, bouwt je lichaam langzaam een elektrische lading op.
Vooral als de lucht op de afdeling droog is – wat in de winter met de verwarming aan vaak het geval is – blijft die lading hangen totdat je iets aanraakt.
Een statische ontlading is voor een mens pas voelbaar bij ongeveer 3000 volt. Dat klinkt heftig, maar het gebeurt sneller dan je denkt. Als je dan het metalen bed van een patiënt of de leuning aanraakt, ontladt die opgebouwde spanning in één keer.
Dat resulteert in een vervelende, pijnlijke knal die zowel jou als de patiënt nerveus maakt. Je merkt het vooral bij het verplaatsen van patiënten of wanneer je ’s ochtends het bed opmaakt.
De combinatie van synthetische kleding, droge lucht en isolerende schoenen is de perfecte storm voor statische schokken. Gelukkig kun je dit eenvoudig doorbreken met de juiste uitrusting.
Isolerende versus geleidende zorgklompen
Het grootste verschil zit hem in hoe je schoen omgaat met elektriciteit.
Isolerende schoenen houden je volledig gescheiden van de grond. Ze zijn gemaakt van materialen die geen stroom doorlaten. Dit is handig voor werken onder spanning, maar in de zorg zorgt het juist voor ophoping van statische lading.
Geleidende klompen werken precies andersom. Ze hebben een speciale zool die de opgebouwde statische lading continu afvoert naar de grond.
Hierdoor blijft je lichaamsspanning laag en voorkom je die vervelende vonk. In de zorgsector zie je dit vaak bij klompen die voldoen aan bepaalde veiligheidsnormen.
Veel verpleegkundigen denken dat hun schoenen wel veilig zijn, maar zonder de juiste markering weet je het niet zeker. Een geleidende klomp voelt hetzelfde aan als een normale schoen, maar het effect op de statische elektriciteit is enorm. Je merkt het direct: weg zijn die schokken.
Antistatische normeringen controleren bij aankoop
Bij het kopen van nieuwe zorgklompen is het slim om naar het label te kijken. Veiligheidsschoenen met norm S1 zijn standaard antistatisch.
Dit betekent dat ze voldoen aan basis eisen voor bescherming en statische ontlading. Voor de zorgsector is de EN ISO 20347 norm belangrijk; deze specificeert eisen voor beroepsschoeisel zonder veiligheidsneus. Zoek naar de 'A' markering op de schoen of in de productbeschrijving.
'A' staat voor antistatisch. Dit garandeert dat de schoen elektriciteit geleidt onder bepaalde omstandigheden.
Let op: sommige schoenen zijn 'ESD' (Electrostatic Discharge), wat een strengere norm is. Voor de meeste verpleegkundigen is antistatisch voldoende. Prijzen variëren tussen de €40 en €80 voor een degelijke zorgklomp. Merken als Crocs, Sievi of Helly Hansen bieden speciale zorglijnen aan.
Kies een model met een goed voetbed en een zool die voldoet aan de norm. Dit voorkomt niet alleen schokken, maar ook voetklachten na een lange dienst.
De invloed van sokken op de antistatische werking
Je sokken kunnen je zorgklompen maken of breken. Katoenen sokken zijn de beste keuze voor antistatische schoenen.
Katoen is een natuurlijk materiaal dat vocht vasthoudt en statische lading minder snel opbouwt.
Bovendien voelt het comfortabel aan en ademt het goed. Synthetische sokken, zoals die van polyester of nylon, kunnen juist statische elektriciteit versterken. Ze wrijven meer tegen de schoen en houden de lading vast.
Dit kan de geleidende werking van je klompen verminderen, waardoor je alsnog schokken krijgt. Vermijd deze dus als je last hebt van statische ontlading. Tip: draag altijd schone sokken. Een vochtige sok – door transpiratie of wassen – helpt ook om de lading af te voeren.
Zorg dat je sokken regelmatig wisselt, vooral tijdens lange diensten. Dit kleine detail maakt een groot verschil in comfort en veiligheid.
Luchtvochtigheid en omgevingsfactoren rondom het ziekenhuisbed
De luchtvochtigheid speelt een grote rol bij statische elektriciteit. In de winter daalt de relatieve vochtigheid vaak onder de 40%, wat ideaal is voor statische ontlading. Een luchtbevochtiger op de afdeling kan helpen, maar dat is niet altijd praktisch.
Je kunt je eigen gedrag aanpassen om de impact te verkleinen. Rondom het ziekenhuisbed is het belangrijk om metalen onderdelen te vermijden als je net gelopen hebt.
Of raak ze aan met een geleidend voorwerp, zoals je klomp, voordat je de patiënt aanraakt. Dit laadt de spanning veilig af.
Veelgestelde vragen
Ook het dragen van minder synthetische kleding vermindert de opbouw van lading. Een andere tip is om regelmatig te bewegen. Stil staan op één plek geeft statische lading de tijd om op te bouwen.
Wissel van houding en loop af en toe een rondje. Combineer dit met je antistatische klompen en je merkt dat de schokken nagenoeg verdwijnen.
Waarom krijg ik steeds schokken in het ziekenhuis?
Dit komt door de opbouw van statische elektriciteit door wrijving van je schoenen op de vloer, gecombineerd met droge lucht. Vooral in de winter is dit een veelvoorkomend probleem. Helpen antistatische schoenen tegen schokken aan bed?
Ja, ze voeren de opgebouwde statische lading continu af naar de grond, waardoor je geen schokken meer krijgt. Het is een simpele maar effectieve oplossing.
Welke sokken moet ik dragen in antistatische klompen?
Draag bij voorkeur katoenen sokken; synthetische materialen kunnen de geleidende werking van de schoen verminderen. Kies voor comfort en vochtregulatie.
Zijn alle medische klompen antistatisch?
Nee, controleer altijd of de klomp een 'A' markering heeft of voldoet aan de EN ISO 20347 norm met antistatische eigenschappen.
Niet alle schoenen bieden deze bescherming. Wat is het verschil tussen ESD en antistatisch voor verpleegkundigen?
Voor algemene verpleging is antistatisch voldoende tegen schokken; ESD is strenger en verplicht op de OK om apparatuur te beschermen. Kies op basis van je werkplek.